Запознај ја Македонија

Моноспитовско Блато

2010-08-03T22:05:00.018+02:00

Во минатото големо езеро, дом на праисториски растенија и животни, а денес блато на површина од 400 хектари, засолниште на единствена флора и фауна, живеалиште на редок растителен и животински свет. Можеби непознато за многумина, но предизвик за научниците, чиј предмет на интерес се екосистемите во токму ваквите водни површини.

Пред да биде исушено како резултат на мелиоративните зафати во педесеттите и шеесеттите години на минатиот век, се простирало на површина од 5000 хектари. Закана за неговиот опстанок претставуваат човековата негрижа и алчност по парче плодна земја. Денес благодарение на проектот за негова ревитализација (со средства од европските фондови) изградени се платформи за влез во блатото, куќички за набљудување на птиците, како и дрвени патеки. Овој уникатен природен музеј се наоѓа петнаесетина километри југоисточно од Струмица, лево од патот кој води од с. Моноспитово до бањата Банско.
Доколку го посетите ќе уживате во пријатна прошетка низ блатото, ќе го почувствувате одблизу мирисот на трските, алгите, лијаните, папратта, звукот на барските птици...

Длабока Река

2009-07-17T01:17:00.022+02:00

Долината на Длабока Река претставува типичен пример за глацијална ерозија. Кон крајот на последното ледено време, корапските глечери почнале да се топат. Потоа истекле надолу, формирајќи ја оваа долина всечена длабоко помеѓу корапските карпи. Оттука всушност потекнува и името на Длабока Река. Кањонот на оваа река влегува во составот на Национален парк „Маврово“. Во 1952 година прогласен е за строго заштитено подрачје.
Изворите на Длабока Река се наоѓаат на околу 2500 метри надморска висина, веднаш под врвот Мал Кораб. Она што ја прави посебна и привлечна за љубителите на исконската природна убавина, секако е водопадот кој се формира во горниот тек на реката. Овој водопад со висина од околу 130 метри, е највисок во Македонија. Најдобриот период за посета е во текот на месеците јуни и јули, тогаш снегот не претставува голема пречка, а поради неговото топење, водопадот има најмногу вода.
Најблиско населено место е с. Нистрово, од таму обично се започнува пешачењето кон водопадот. По околу еден час се стигнува до с. Жужње. Тоа веќе одамна е раселено, а единствен доказ за тукашниот живот, се црквата и разурнатите куќи. Од тука се бира патеката по која ќе се оди кон водопадот. Десната патека оди по течението на реката, претежно низ шумски предел. Тука единствена потешкотија може да претставува преминувањето на реката (два пати) преку импровизирани премини. Додека левата патека започнува откако ќе се помине реката преку мовчето кај црквата. Оваа патека можеби е пократка, меѓутоа е пострмна и помалку безбедна.
Независно од тоа која патека ќе ја изберете за овој подвиг потребни се малку повеќе храброст и авантуристички дух.

с. Зрзе

2009-05-10T21:48:00.024+02:00

Ова село сместено во подножјето на Даутица, за жал ја доживува судбината на бројните македонски села, во кои животот полека замира. Но и покрај тоа останува надежта дека условите ќе се променат, а животот ќе се врати. Тоа ќе биде доказ дека некои работи се вечни, дека некои работи опстојуваат за да нè потсетат на она што сме, а тоа не е можно без доказ за она што сме биле.
Симбол на тоа опстојување и доказ за нашиот културен континуитет е манастирот Зрзе. Многупати бил уништуван и обновуван, а денес е подготвен да ги прими и воодушеви со својата местоположба и со чувство уредениот простор, бројните посетители.
Овој манастирски комплекс распослан над бигорната карпа и вткаен длабоко во неа, деновиве е особено интересен за македонската јавност.
Пред да се извршат најновите истражувања, се претпоставуваше дека монашкиот живот тука постои од четиринаесеттиот век. Меѓутоа денес првобитните ископувања покажуваат дека внатре во бигорната карпа постоел монашки живот уште во деветти век. До сега се откриени бројни артефакти кои се доказ за тоа.
Следна фаза во постоењето на овој манастирски комплекс претставува изградбата на црквата „Свето Преображение“ од монахот Герман, во четиринаесеттиот век за време на владеењето на цар Душан. Тоа се дознава од фресконатписот на јужниот влез на црквата. Во неа се наоѓаат две мошне значајни икони (т.е. нивни копии) на Богородица Пелагонитиса и Исус Христос. Оригиналите се чуваат во Музејот на Македонија. Според преданието чудотворната икона три пати го менувала местото на кое била поставена според црковните канони. Затоа денес се наоѓа на десната страна на иконостасот што е вистинска реткост во христијанствто.
Денес манастирскиот комплекс е составен од црквата „Свето Преображение‘‘, црквата „Св. Петар и Павле“, кулата на камбанаријата, монашките конаци и други помошни згради.
На еден од ѕидовите на црквата „Св. Петар и Павле“ има икона на овчарчето, кое според легендата го спасило манастирот од налетот на Арнаутите.
Во моментов додека се во тек ископувањата, ние сме во очекување на најновите сознанија до кои ќе се дојде и секако на моментот кога овие ќелии сместени во внатрешноста на бигорната карпа ќе бидат отворени за посетители.

Беловиште

2009-01-10T15:24:00.018+01:00

Во непосредна близина на градот Тетово се наоѓа с. Беловиште. Тоа е печалбарско село чии иселеници во најголем број ги населиле САД, а моментално во селото има околу 260 постојани жители.
Привлечно за туристите го прават живописната природа, пред сè водопадите на Беловишка Река (заштитниот знак на Беловиште), месноста Петочко Водиче во која се наоѓаат угостителски објекти, базен, црквите Света Петка, Свети Јован Крстител итн.
Беловишка Река извира од под врвот Пирибег на Шара. Доволно е чиста, така што жителите на Беловиште ја пијат без прочистување. Иако не пресушува во текот на целата година, најголема е во текот на месеците април и мај, кога се топат снеговите.
Најмалиот од трите водопади, познат под името Враживир, се наоѓа во месноста Петочко Водиче. До останатите два водопади (Горна и Долна Цкала) се стигнува по некокучасовно пешачење по обележана планинарска патека. Овие водопади според висината на падот се едни од највисоките во Македонија, по Битушките водопади (околу 50 метри) и водопадот на Длабока Река (над 130 метри).
Месноста Петочко Водиче името го добила по лековитиот извор, кој се наоѓа таму, а е прогласен и за најчист во Македонија. Луѓето како порано така и денес доаѓаат на овој извор со надеж дека неговата лековита вода ќе им донесе здравје.
Во Петочко Водиче, со автомобил може да се стигне до ширинката, која се наоѓа под убавооформениот простор со базен и угостителски објект. Додека до црквите Света Петка и Свети Јован Крстител, се стигнува откако ќе ја поминете реката по мало железно мовче.
Се надевам дека овие сознанија се доволно интригантни за вас, и ќе бидат причина да го посетите Беловиште кога ќе почувствувате потреба да избегате од градската гужва и да поминете пријатни мигови во природа.

Боговињско Езеро

2008-12-10T23:40:00.014+01:00

Како што пишував во еден претходен пост, на Шара има голем број леднички езера кои го заслужуваат нашето внимание. Познати се под заедничко име како Шарски очи. Секоја посета на некое од нив, нè прави побогати за уште едно неверојатно искуство.
Боговињското Езеро е најголемо, а според многумина и најубаво глацијално езеро. Во него се влева Боговињска Река, која потоа истекува на спротивната страна, упатувајќи се кон селото Боговиње. Езерото се снабдува со вода и од повеќе извори од кои најголемиот број се наоѓаат во ливадестиот дел, на горната страна од езерото.
За да стигнеме до таму, најпрво одевме по земјен пат, од Ново Село до браната на Боговињска Река. Потоа се движевме по планинарска патека покриена со безброј паднати лисја, кои покрај маглата која нè следеше на почетокот, само ја дополнуваа есенската слика. Непосредно пред езерото, чија глетка нè воодушеви, се движевме по стрмниот кањон на Боговињска Река.
Она што го видовме таму ви го доловувам со следниве фотографии:

Галичица

2008-10-24T01:24:00.010+02:00

Дали сте се запрашале, каква е глетката во која како на дланка, истовремено може да се гледаат Охридското и Преспанското Езеро? Претпоставувате тоа може да се долови од планината Галичица, поконкретно од врвот Магаро. Тоа е највисокиот врв на Галичица, кој се наоѓа на нашата територија.
Варовничкот состав ја прави оваа планина една од најсушните во Македонија. Постојат само неколку постојани извори, додека пак охридското крајбрежје е мошне богато со вода. Секако најпознати се изворите кај Св. Наум, кои пред да се влеат во Охридското Езеро формираат мал езерски базен.
Галичица во себе крие бројни тајни. Според најновите истражувања, во нејзината утроба се наоѓа подземно езеро, чија количина на вода е двојно поголема од онаа на Преспанското. Се претпоставува дека таа вода се акумулира од дождовница како и од водата која истекува од Преспанското Езеро, поради тоа што се наоѓа на поголема надморската висина. Според други истражувања и дел од водата, од изворите кај Св. Наум потекнуваат од ова езеро.
Но за сите овие работи сè уште со сигурност не може да се говори. Во тек се истражувањата за проектот “Одржливо управување со меѓународните води на Преспанското Езеро“, кој се реализира од 2005 година и има за цел извршување на обемни истражувања за спас на Преспанското Езеро. Финализирањето на овие истражувања ќе дадат одговор на дел од прашањата.
Она во што можеме да бидеме сигурни, е магијата која нè обзема додека се движиме по патеките на Галичица. За среќа ние ја почувствувавме, онаа мистична есенска магија, обоена во жолти, црвени, портокалови и зелени лисја.

Караниколички Езера

2008-09-27T18:44:00.015+02:00

Од вкупно 39те леднички езера на Шар Планина, дури над 20 се наоѓаат на територијата на Македонија. Познати се под заедничко име како Шарски очи.
На 8 Септември оваа година, заедно со членови на МЕД(Македонско еколошко друштво) и со планинари од П.К. „Љуботен“, ги посетивме Големото Караниколичко езеро (Голем Ѓол) и Малото Караниколичко езеро (Мал Ѓол). Овие езера се наоѓаат во Караниколичката област, на над 2300 метри надморска висина. Жителите во околните села, водата во Голем Ѓол ја сметаат за лековита. Ова езеро се полни со вода од поголем број подводни извори, за разлика од малото, кое нема вакви извори.
Од Лешница каде што ги оставивме автомобилите, до езерата стигнавме за помалку од три часа. И овој пат, се уверив дека Шара секогаш има да понуди импресивни глетки и незаборавни мигови. Мене посебно ми беше интересно Малото Караниколичко езеро, поради специфичната кафена боја.
Во некоја следна прилика, ни преостанува да видиме дел од останатите леднички езера на Шара.

Кораб

2008-09-26T18:01:00.021+02:00

Традиционално на 8 Септември, Денот на назависноста на Р. Македонија, ПСД „Кораб“, организира искачување на Голем Кораб, највисокиот врв во Македонија. Врвот официјално се наоѓа на надморска висина од 2764 метри, но според мерењата на јапонски експерти тој е повисок за 88 метри.
Минатата година, јас бев за прв пат дел од оваа масовна акција. Оние кои веќе биле таму, знаат дека автобускиот превоз е до, над караулата „Стрезимир“, од каде се оди пеш до караулата „Победа“, а од таму започнува искачувањето на врвот.
На оваа акција, традиционално учествуваат планинари од повеќе земји. Тука би ги споменала поранешните југословенски држави, Бугарија, Германија, САД, Канада и др. Планинарите од Црна Гора, таа година, дојдоа за прв пат, официјално по осамостојувањето. Многумина од нив доаѓаат повеќе години наназад, таков е случајот со Брацо од Сараево, со кого имавме можност да поразговараме.
За разлика од оваа година, лани снегот кој го имаше на врвот и непосредно под него, создаваше една посебна и неповторлива глетка.
Благодарение на ПСД„Кораб“, оваа акција прерасна во традиционален собир на планинарите од повеќе земји, кој придонесува за афирмација на Македонија како погодна дестинација за развој на планинарењето.

Маврово

2008-09-12T03:06:00.012+02:00

Маврово е едно од оние места, кои се подеднакво привлечни и во лето и во зима. Она што го прави посебно е совршената хармонијата меѓу езерото и околните планини.
Мавровското Езеро е формирано при крајот на четириесетите години на минатиот век. Со градење на голема земјена брана на Мавровската Река, била поплавена Мавровската котлина, а на нејзиното место било формирано езерото. За постоењето на котлината, сведочи црквата, која иако поплавена сè уште му пркоси на времето.
Во зимниот период вистинска атракција се скијачките терени на планината Бистра. Веќе неколку години, тука традиционално се одржува „Мавровскиот Меморијал“ , додека детското одморалиште „Бунец“ е домаќин на манифестацијата „Снежен град“.
Доколку доаѓате во Маврово можете да уживате и во посетата на пештерата Шаркова дупка. Се наоѓа во непосредна близина на зимскиот туристички центар, веднаш под хотелот „Бистра“. Пештерата ја красат сталактити и сталагмити, кои како и повеќето од останатите украси имаат црвеникаво-кафена боја.
Денес Маврово станува сè поатрактивна дестинација, која има тенденција во иднина да привлекува сè поголем број туристи.

Галичник

2008-09-10T01:22:00.019+02:00

За разлика од мијачките села, за кои предходно пишував, во Галичник сум била повеќепати. Тоа е село, кое плени со својата архитектура, традиција, културно наследство, местоположба... Сместено е длабоко во планината Бистра, на надморска висина од 1300 до 1500 метри. Тоа се всушност и причините, поради кои во зимниот период, патот до Галичник е непристапен. Покриен е со снег, чија висина изнесува дури и до неколку метри. Меѓутоа за оние похрабрите, постои пешачка патека од селото Јанче.
Со доаѓањето на летото се враќа и животот во Галичник. А секако најпосетен, е за време на одржувањето на надалеку прочуената Галичка свадба. Некогаш, тука на Петровден се одржувале и по 40 свадби, но денес таа има карактер на културна манифестација, која придонесува за зачувување на оригиналните свадбарски ритуали и обичаи.
Доколку доаѓате во Галичник, и сакате да го почувствувате за момент духот на минатото, неопходно е да го посетите Музејот на галичкото културно наследство. Таму се наоѓаат автентични носии за младоженец и невеста, многубројни публикации на познати дејци кои потекнуваат од селото, како и бројни фотографии кои даваат претстава за некогашниот живот во Галичник.
Од ова село потекнуваат голем број луѓе, кои со своето дело оставиле длабоки траги во историјата и уметноста воопшто. Тука би ги споменала Ѓорѓија Пулевски, Партенија Зографски, Панајот Гиноски,Лазар Личеноски, Макарие Фрчкоски, Александар Сариевски, Весна Гиноска-Илкова и многу други. Сите тие, ги прават луѓето кои потекнуваат од овие краеви, горди на своето потекло, традиција и културно наследство.

с. Гари, Стогово

2008-09-03T20:23:00.019+02:00

Слично како и за Лазарополе, и за настанувањето на ова село во малореканскиот регион, постои легенда. Таа вели дека селото е изградено на местото, каде што чудесно „одлетувала“ иконата свети Спас од црквата во месноста Дренице. Луѓето ја враќале иконата на старото место, но откако случката се повторила неколку пати, тоа го сфатиле како аманет да се населат токму на тоа место. Селото е сместено на планината Стогово, на околу 1100 метри надморска висина.
Ние дојдовме тука, со намера да се качиме на врвот Голем Рид. Се движевме по бројните пасишта, кои се наоѓаат на оваа планина. Притоа забележавме неколку стада овци, а поминавме и низ едно бачило.
Пред да се стемни, се вративме во селото. Поразговаравме со луѓето, кои го искористиле летото да се одморат во своите куќи во Гари. Неизбежни беа разговорите за луѓето кои се родиле тука, а со своето дело станале прочуени надалеку. Таква личност е Петре Филиповски-Гарката. Тој со својата тајфа има работено на иконостасот во црквата „Св. Јован Бигорски“, кој несомнено е еден од најубавите, гледано во светски рамки. Во разговорот со луѓето дознавме дека од тука потекнува и Тодор Петков, градител на куќата на браќата Робевци во Охрид.
Разговаравме и за многу други интересни работи, кои ќе ви ги пренесам во друга прилика...

Лазарополе

2008-09-03T00:06:00.014+02:00

За настанувањето на името на ова село, постои легенда. Таа вели дека луѓето бегајќи од Турците се скриле во пештера, која секогаш ги засолнувала при слична закана. Меѓутоа за несреќа, откако Турците се оддалечиле Калина мома почнала да пее. Тие ја слушнале и го запалиле влезот на пештерата. Сите се задушиле од димот, освен Лазар, кој го основал селото кое и денес го носи неговото име. Д-р Блаже Смилевски пак, името го објаснува етимолошки. Според него, тоа произлегува од старословенскиот збор лазоръ, кој означува големо пространство без шума.

Селото се наоѓа на надморска висина од 1350 метри и претставува една од највисоките населби на овие простори воопшто. Распослано е на висорамнина на планината Бистра. Специфично е и по тоа што само овде во Македонија расте лазарополската дива ружа.

Во духот на богатата црковна традиција, како порано, така и денес овде се прославува големиот празник Илинден. Ние го посетивме ова село токму на тој ден. Само што пристигнавме веднаш го забележавме Калин Хотел, за кој претходно имавме само слушано. Ја разгледавме околината на селото, а се прошетавме и по долината на Лазороска Река. Забележлива беше големата раздвиженост на луѓето, која е присутна само за време на летниот период. Бидејќи како и голем број села во овој крај, зимно време тука не живеат луѓе.Ме радува фактот што и покрај распаднатите куќи, видов дека голем број од нив се веќе обновени и тоа во духот на старата архитектура.

Вечерта, присуствувавме на прославата која кулуминираше со ора на сретсело и со звукот на зурлите и тапаните, неизбежни при било какви веселби во овие краишта. Си заминавме доцна во ноќта, носејќи со себе уште едно парче скриени убавини.

Салакови Езера

2008-08-27T14:51:00.021+02:00

Сеќавањата од вечерта, во која диви животни ни се врткаа околу шаторот сè уште ни беа свежи. Затоа овојпат, решивме да се сместиме во планинарски дом. Нашиот избор беше домот „Караџица“, кој се наоѓа на истоимената планина. До таму може да се стигне со кола, по земјен пат кој се наоѓа во очајна состојба. Додека се возевме на моменти имав чувство дека сме дел од релито Париз-Дакар, минувавме низ огромни кратери и вистинско чудо е како не заглавивме некаде. За среќа, на враќање забележавме дека војската го поправа патот, така што доколку решите да одите, нема да се соочите со слични проблеми.
Првиот ден бевме до реката во близина на домот. Станува збор за Јуручка река, таа течејќи низ карпи наместа формира мали базентчиња. Нашите другари кои веќе биле овде, најголемото го викаат „џакузи“. Така, доколку сте љубители на капењето во река ова би било идеално место за вас.
Следниот ден решивме да одиме до Салакови Езера, иако до тогаш никој од нас не бил таму. Знаевме од прилика каде се наоѓаат и со помош на мапите и на луѓето кои се обидоа да ни објаснат како да стигнеме, успеавме да ги најдеме. Прво возевме до каде што ни дозволуваше патот, односно до едно бачило каде што ја оставивме колата. Потоа продолживме пеш и за помалку од три часа стигнавме. Глетката беше извонредна. Тоа се леднички езера , кои се наоѓаат на над 2000 метри надморска висина. Интересно е тоа што водата од едното езеро кое е помало, се прелева во другото. Исто така, има мали изворчиња кои се влеваат во помалото езеро.
На враќање имавме мала непријатност. Поминувајќи покрај едно бачило, почна да нè брка овчарско куче, но за среќа поминавме без посериозни последици.
Одењето до езерата беше напорно, затоа следниот ден одморавме т.е. останавме во домот и игравме пинг-понг...

Тресонче

2008-08-23T01:12:00.038+02:00

Очекував тоа да биде извонреден викенд. Уште една авантура низ планините во Македонија. Овој пат бевме во Тресонче, мијачко село и една од најстарите населби воопшто. Родното село на Дичо Зограф и Сирма Војвода.

Од селото се упативме кон месноста Три Извори, изворите на Тресонечка Река. До таму се движевме по живописна патека во срцето на планината Бистра. Откако стигнавме до изворите, тргнавме кон врвот Голем Брзовец. За жал, патеката на места беше обрасната со папрат и се губеше, па не успеавме во намерата да се качиме на врвот. Иако бевме изморени, решивме да се прошетаме по кањонот на Тресонечка Река, се разбира до таму до каде што беше пристапно. На наше големо изненадување стигнавме многу подалеку отколку што се надевавме и покрај тоа што кањонот е тешко пристапен, а ние немавме соодветна опрема. Бевме воодушевени од она што го видовме и воопшто не ми беше жал што не се качивме на врвот Голем Брзовец. Од многуте водопади кои се наоѓаат во овој кањон, ние видовме три. Иако се задржавме подолго отколку што планиравме, се вративме токму на време за да ги поставивме шаторите.

Следниот ден, планиравме да одиме на изворот Змејовица, но и покрај упорноста не успеавме да го најдеме. Тоа значи дека имам уште една причина за да дојдам тука повторно. Оваа наша авантура ја завршивме со посета на пештерата Алилица и на водопадот Дуф, кој се наоѓа во близина на селото Ростуше. А за да ви доловам мал дел од она што го видовме ќе ви ги приложам следниве фотографии: